DERS TANITIM ve UYGULAMA BİLGİLERİ
| Dersin Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U+L (saat/hafta) | Türü (Z / S) | Yerel Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Yaşam Döngüsü Mühendisliği | INE 316 | Bahar | 03+00+00 | Seçmeli | 3 | 6 |
| Akademik Birim: | Endüstri Mühendisliği |
| Öğrenim Türü: | Örgün Eğitim |
| Ön Koşullar | Yok |
| Öğrenim Dili: | İngilizce |
| Dersin Düzeyi: | Lisans |
| Dersin Koordinatörü: | - - |
| Dersin Amacı: | Bu ders, öğrencileri Yaşam Döngüsü Mühendisliği (Life Cycle Engineering, LCE) ilke ve uygulamaları konusunda ileri düzey bilgiyle donatmayı amaçlar. Bir ürünün yaşam döngüsünü uçtan uca izleyerek, yaşam döngüsü değerlendirmesi (Life Cycle Assessment, LCA), malzeme akış analizi (Material Flow Analysis, MFA), ürün karbon ayak izi hesaplama (carbon footprinting, CFP), döngüsel ekonomi stratejileri, sürdürülebilir ürün tasarımı ile uluslararası standart ve politikalarda kullanılan yöntem ve araçları bütünleştirir. Ders kapsamında, açık kaynaklı ve ticari yazılımlar kullanılarak yürütülen sürdürülebilirlik ve LCE vaka çalışmalarıyla teorik bilgiler uygulama ile desteklenir. |
| Dersin İçeriği: | Temel Mühendislik (40%), Mühendislik Tasarım (60%) |
| Dersin Öğrenme Çıktıları (ÖÇ): |
|
| Dersin Öğrenme Yöntem ve Teknikleri | Ders, Yaşam Döngüsü Mühendisliği (LCE) alanında hem kuramsal kavrayışı hem de uygulama becerisini geliştirmek amacıyla ders anlatımı, interaktif tartışmalar ve uygulamalı alıştırmaları bir araya getirir. Dersl, yaşam döngüsü mühendisliği ve sürdürülebilirlik değerlendirmesinde kullanılan temel kavram ve ilkeleri, çerçeveleri ve yöntemleri tanıtır. Ayrıca sürdürülebilirlikle ilişkili düzenlemeler (örn. CBAM, AB CSRD, TSRS vb.), standartlar (örn. CDP, Sera Gazı Protokolü, GRI, SASB ve TCFD) ve büyük ölçekli şirketlerde (örn. Apple, Microsoft, Volvo vb.) yaşam döngüsü modellemesinin iş uygulamalarından örnekler ele alınır. Öğrenciler, ürün sistemlerini analiz etmek ve farklı yaşam döngüsü aşamalarında sürdürülebilirlik performansını değerlendirmek amacıyla, hem açık kaynaklı hem de ticari LCA/MFA yazılımlarını kullanarak uygulamalı vaka çalışmaları yürütür. Grup projeleri, öğrencilerin sistem sınırlarını tanımlamasını, veri toplaması ve yorumlamasını, sürdürülebilir ürün tasarımı için döngüsel ekonomi stratejileri önermesini gerektirerek, işbirlikçi problem çözme ve sistem düşüncesi becerilerini güçlendirir. Öğrenme; uygulamalı ödevler, uluslararası standartların (ISO 14040–44, ISO 14067, Sera Gazı Protokolü) eleştirel incelemeleri ve politika yapma ve/veya karar alma süreçlerini simüle eden senaryo temelli alıştırmalar yoluyla pekiştirilir. Uygulayıcı ve araştırmacı davetli konuşmacılar, LCE alanındaki yeni yöntemler ve politika eğilimleri hakkında gerçek dünya perspektifleri sunar. |
HAFTALIK PROGRAM
| Hafta | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Sürdürülebilirlik kavramlarına giriş ve karar süreçlerinde yaşam döngüsü düşüncesi ve mühendisliği | |
| 2 | Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (LCA) Temelleri (ISO 14040/14044): Amaç ve Kapsam Tanımlama. | |
| 3 | LCA Temelleri (ISO 14040/14044): Yaşam Döngüsü Envanter Analizi | |
| 4 | LCA Temelleri (ISO 14040/14044): Etki değerlendirmesi ve yorumlama (uygulamalı LCA örneği ile) | |
| 5 | Değer Zinciri (Kapsam 3) Standardı ve Ürün Yaşam Döngüsü Karbon Ayakizi Analizi | |
| 6 | Yaşam Döngüsü Maliyet Analizi ve Sosyal LCA | |
| 7 | Malzeme Akış Analizi ve Uygulamaları | |
| 8 | Arasınav | |
| 9 | Döngüsel ekonomi ilkeleri ve kapalı-döngü yaşam döngüsü sistemleri | |
| 10 | Döngüsel ekonomi ve sürdürülebilir tasarım (DfX yaklaşımı) | |
| 11 | Eko-tasarım ve sürdürülebilir üretim prensipleri | |
| 12 | Yaşam döngüsü sürdürülebilirlik değerlendirmesine giriş | |
| 13 | Standartlar, Çevresel Ürün Beyanları (EPD) ve doğrulama | |
| 14 | Politika, strateji ve kurumsal entegrasyon |
Kadir Has Üniversitesi'nde bir dönem 14 haftadır, 15. ve 16. hafta sınav haftalarıdır.
ZORUNLU ve ÖNERİLEN OKUMALAR
| Industrial Ecology and Sustainable Engineering — Graedel & Allenby ISBN-10: 0138140340 ISBN-13: 978-0138140342 Yayıncı: Pearson, 2010 Ek Okumalar: • Onat, N. C., Kucukvar, M., Halog, A., & Cloutier, S. (2017). Systems thinking for life cycle sustainability assessment: A review of recent developments, applications, and future perspectives. Sustainability, 9(5), 706. • Onat, N. C., & Kucukvar, M. (2024). Life cycle sustainability assessment of emerging mobility technologies: perspective, challenges, and future directions. In Handbook on Life Cycle Sustainability Assessment (pp. 304-315). Edward Elgar Publishing. • Mandouri, J., Onat, N. C., Kucukvar, M., & Sen, B. (2024). Trilemma of life cycle carbon, employment, and costs of trucking industry's shift toward automation and electrification. Journal of Industrial Ecology, 28(4), 981-995. • Mandouri, J., Onat, N. C., Mohammad, A., Kucukvar, M., Sen, B., Al Nawaiseh, H. M., & Khan, O. (2025). Hybrid life cycle sustainability assessment of shared e-scooters: utilization rate as a key driver of sustainability performance. The International Journal of Life Cycle Assessment, 30(9), 2053-2067. • Sen, B., Onat, N. C., Kucukvar, M., Tatari, O. (2019). Material footprint of electric vehicles: A multiregional lifecycle assessment. Journal of Cleaner Production, 209, 1033-1043. • Greenhouse Gas Protocol. (2013). Product Life Cycle Accounting and Reporting Standard (4 April 2013). World Resources Institute & World Business Council for Sustainable Development. https://ghgprotocol.org/sites/default/files/standards/Product-Life-Cycle-Accounting-Reporting-Standard_041613.pdf |
DİĞER KAYNAKLAR
| Ders Notları |
DEĞERLENDİRME SİSTEMİ
| Yarıyıl İçi Çalışmaları | Sayı | Katkı Payı (%) |
|---|---|---|
| Katılım | 1 | 10 |
| Proje | 1 | 20 |
| Ödev | 2 | 10 |
| Final Sınavı | 1 | 35 |
| Kısa Sınavlar | 3 | 25 |
| Total: | 8 | 100 |
İŞ YÜKÜ HESAPLAMASI
| Etkinlikler | Sayısı | Süresi (saat) | Toplam İş Yükü (saat) |
|---|---|---|---|
| Ders Saati | 14 | 2.5 | 35 |
| Proje | 1 | 30 | 30 |
| Ödev | 2 | 5 | 10 |
| Ara Sınavlar/Sözlü Sınavlar/Kısa Sınavlar | 3 | 15 | 45 |
| Final Sınavı | 1 | 30 | 30 |
| Toplam İş Yükü (saat): | 150 | ||
1 AKTS = 25 saatlik iş yükü
PROGRAM YETERLİLİKLERİ (PY) ve ÖĞRENME ÇIKTILARI (ÖÇ) İLİŞKİSİ
| # | PY1 | PY2 | PY3 | PY4 | PY5 | PY6 | PY7 | PY8 | PY9 | PY10 | PY11 |
| OC1 | |||||||||||
| OC2 | |||||||||||
| OC3 | |||||||||||
| OC4 | |||||||||||
| OC5 | |||||||||||
| OC6 |
Katkı Düzeyi: 1 Düşük, 2 Orta, 3 Yüksek